Fetal ekokardiyografi bebeğime zarar verir mi?

Fetal ekokardiyografi de aynen gebelikte yapılan ultrasonografi yöntemi ile yapılır. Kullanılan ultrasonik teknoloji bebeğinize bir zarar vermez.

Üç Damar V
Üç Damar V

 

Aynı gebelik takiplerinizde yapıldığı gibi karından yapılır. Ağrı, acı ya da bir zarar vermez ancak bebeğin normal takiplerine göre daha uzun zaman alır ve bazen bebeğe pozisyon değiştirmesi için zaman vermek gerekebilir.

Kimler fetal ekokardiyografi yaptırmalıdır?

Doğumsal kalp anomalilerinin görülme sıklığı düşünüldüğünde (%1 e yakın) her gebenin en azından temel ekokardiyografi denilen aşağıda anlatacağım kalp ultrasonunu yaptırmasını öneririm. Genişletilmiş, detaylı fetal ultrasonografi ise;

  • Ailesinde doğumsal kalp anomalisi olanlar
  • Şeker hastalığı olan gebeler
  • Bebekte kalp ritminde anormallik olması
  • Bebekte yapısal anomali olması durumunda
  • Sistemik Lupus Eritematozis hastalığı olanlar
  • Kromozomal anomalisi olanlar
  • Teratojen ilaç ya da maddeye maruz kalanlar
  • Temel ekokardiyografide şüpheli bulgular görülmesi gibi durumlarda detaylı fetal ekokardiyografi yapılmalıdır.

 

4 Odacık
4 Odacık

 

En sık görülen doğumsal kalp anomalileri hangileridir?

Doğumsal kalp anomalileri her 1000 doğumun  8’inde  görülür. Bunların çoğunluğu bebeğin ilk muayenesi sırasında tespit edilir. Burada daha iyi anlaşılması için  kısa bir hatırlatma yapmak gerekirse;

  • Ventrikül, karıncık da denilen kalp odacığı
  • Atrium, kulakçık da denilen kalp odacığı
  • Aort, sol ventrikülden çıkan kanı taşıyan ana damar
  • Pulmoner arter, sağ ventrikülden çıkan kanı akciğere taşıyan ana damar.

Foramen Flebi

 

Görülme sıklığına göre bu doğumsal anomaliler:

 

  • Ventriküler septal defekt ( VSD= karıncıklar arasında delik olma durumu)………%35.7
  • Aort koarktasyonu ( aort damarında daralma) ………………………………………………%8.9
  • Atrial septal defekt (ASD= kulakçıklar arası delik olması)……………………………….%8.2
  • Atrioventriküler septal defekt ( hem kulakçık hem karıncık defekti)…………………%6.7
  • Fallot tetralojisi ( VSD, pulmoner darlık, aort duruş bozukluğu)………………………%6.2
  • Tek ventrikül ( 2 karıncık yerine tek karıncık olması)………………………………………%4.8
  • Trunkus arteriozus ( aort ve pulmonerin tek damar olarak görülmesi)………………%4.8
  • Hipoplastik sol kalp sendromu (kalbin sol tarafının az/yetersiz gelişmesi)………..%4.6
  • Büyük damarların transpozisyonu ( aort/pulmonerin yanlış yerden çıkışı)………..%4.3
  • Çift çıkışlı sağ ventrikül ( iki büyük damarın sağ karıncıktan çıkması)……………….%2.4
  • Sağ ventrikül hipoplazisi ( kalbin sağ kısmının az gelişmesi)…………………………….%1.7
  • Tek atrium ( iki kulakçık yerine tek kulakçık olması)……………………………………….%1.2
  • Pulmoner stenoz ( pulmoner damarda darlık olması)………………………………………%0.7
  • Aortik stenoz ( aort damarında darlık olması)…………………………………………………%0.5
  • Diğer karışık anomaliler……………………………………………………………………………….%10.6

Bir çocuğunuzda kalp anomalisi var ise doğacak çocuğunuzda aynısı olur mu?

Doğumsal kalp anomalilerinin kesin oluş nedeni bilinmemektedir. Bununla  beraber eğer bir bebeğinizi bu şekilde doğurmuş iseniz yeni doğacak çocuklarınızdaki doğumsal kalp anomalisi ihtimali artar. Eğer iki çocuğunuz da anomali ile doğmuş ise üçüncü doğumda risk çok daha fazla oranda artar. Sık görülen doğumsal kalp anomalilerinden örnek vermek gerekirse;

  • Bir bebeğiniz VSD ( karıncıklar arası delik olması) ile doğmuş ise ikinci bebeğinizin VSD ile doğma ihtimali %3, eğer ilk iki bebeğiniz  VSD ile doğmuş ise üçüncü bebeğinizin bu anomali ile doğma ihtimali %10’a çıkar.
  • Bir bebeğiniz ASD (kulakçılar arası delik olması)  ile doğmuş ise ikinci bebeğinizin yine ASD ile doğma ihtimali %2.5, eğer iki bebeğiniz ASD ile doğmuş ise üçüncü bebeğin riski %8’e çıkar.

Bende doğumsal kalp anomalisi var bebeğimde de olur mu?

Doğumsal kalp anomalileri için en önemli risk faktörü sizin yada eşinizin böyle bir anomali ile doğmuş olmanızdır. Başka bir deyişle eğer siz ya da eşiniz kalp anomalisi ile doğmuş iseniz bebeğinizin de doğumsal kalp anomalisi ile doğma ihtimali artar. Eğer eşiniz (babanın) kalp anomalisi ile doğmuş ise bebeğinizin riski %2-3 iken, sizin (annenin) kalp anomalisi ile doğmuş olmanız bebeğinizin riskini  %8-10’a çıkarır. Örneğin baba adayı VSD ( karıncıkların arasında delik olma durumu) ile doğmuş ise bebeğinizin VSD ile doğma riski %2 iken siz VSD ile doğmuş iseniz bebeğinizin VSD ile doğma ihtimali %6-10 arasındadır. Sonuçta siz yada eşiniz doğumsal kalp anomalisi ile doğmuş iseniz gebeliğiniz sırasında mutlaka fetal ekokardiyografi yaptırmalısınız.

Doğumsal kalp anomalisi yapma ihtimali olan ilaçlar biliniyor mu?

Doğumsal kalp anomalilerinin kesin sebebi bilinmemekle beraber bazı ilaçların anomaliye daha çok neden olduğu tesbit edilmiştir.

 

Aort Çıkışı
Aort Çıkışı

 

*Alkolün fazla tüketimi ASD, VSD, Fallot Tetralojisi, pulmoner darlık

*Amfetamin kullanımı VSD, ASD, büyük damarların ters yerleşmesi

*Barbiturat ( epilepsi tedavisinde kullanılır) kullanımı aort anormallikleri

*Karbamezepin (epilepsi tedavisinde kullanılır) kullanımı ASD

*Kodein ( morfin türevi, öksürük şurubu yada analjezik olarak ) kullanımı

*Kortizon ( alerjik durum tedavilerinde) kullanımı VSD, aort anormallikleri

*Diazepam ( diazem, sakinleştirici ) kullanımı

*Dilantin ( epilepsi tedavisinde) kullanımı ASD, VSD, aort anormallikleri

*İndometazin ( ağrı kesici, antienflamatuar) kullanımı duktal daralma

*Lityum (anti depresan) kullanımı Ebstein anomalisi, ASD, kalp kapak anomalisi

*Metotreksat ( kanser ilacı ) kullanımı kalbin pozisyon anomalisi

*Doğum kontrol hapları riski arttırmaktadır

*Retinoik asit ( sivilce tedavisinde) kullanımı VSD, aort anormallikleri, Fallot tetralojisi

*Trimethadion ( epilepsi tedavisinde) kullanımı VSD, fallot tetralojisi,

*Valproik asit (epilepsi tedavisinde) kullanımı VSD, aort anormallikleri, ASD

*Kumadin ( kan sulandırıcı) kullanımı tipik olmayan ama kalp anomalilerini arttırır.

Fetal ekokardiyografi nasıl yapılır?

Bebeğinizin kalbini anomali açısından taramak için en uygun zaman 20-22.gebelik haftalarıdır. Transvajinal ultrasonografi ile ilk üç ayda tanı konulan anomalilerde vardır. Zayıf hastalarda 17-18. gebelik haftalarında bile yeterli bir tarama yapılabilir.

ekokardiyografi

Taramada önce bebeğin sağ ve sol tarafı belirlenir. Kalbin göğüs kafesinde iki akciğerin ortasında sola 45 derece ile dönük olması beklenir. Pek çok kalp anomalisi kalbin duruşunu bozar. Bu nedenle kalbin aks adı verilen göğüs kafesindeki yönelimi değerlendirilir.

4 Oda Kalp Son Trimester
4 Oda Kalp Son Trimester

 

Kalbin dakikadaki atım sayısı ve ekstra atımların olup olmadığı tespit edilir. Normal bebek kalbi dakikada 120-160 arası atmaktadır. Kalbin içine geçilerek temel görüntü olan 4 odacık görüntüsü alınır.

fetal

Ventriküllerin (karıncık)  ve atriumların (kulakçık)  kendi aralarında eşit büyüklükte olması beklenir. Bazı anomalilerde bu odacıklarda asimetri oluşur. Sağ ve sol ventrikülü birbirinden ayıran septum denilen duvar incelenir. Renkli dopler yardımı ile kanın septumdaki bir delikten karşı tarafa geçip geçmediğine bakılır.

Renkli Dopler
Renkli Dopler

 

Atriumlar arasında foramen ovale denilen bir delik olması ve bu deliğin üzerinde dalgalanan perdemsi yapı incelenir.

Foramen Flebi
Foramen Flebi

 

ovale
Foramen Ovale

Halk arasında söylenen  kalpte delik olması durumu işte bu yapılardaki anormallikten kaynaklanır.

 

Septum
Septum

Ventrikül ve atriumlar arasındaki kapakçık sistemi incelenir. Bu kalp kapakçıklarında anormal kan akışı, darlık ya da yetmezlikler incelenir. Dört oda görüntüsünden sonra kalpten çıkan ana damar olan aort çıkışı incelenir.  Aortun sol ventrikülden çıkması beklenir.

Aort Çıkışı
Aort Çıkışı

 

Önce 5 oda görüntüsünde sonrada yukarıya doğru çıkan parçası aort çıkışı olarak izlenir. Aort kapağı darlıkları nadirdir ama sonuçları ağırdır.

ovale
Foramen Ovale

Sonra kalpten kanı akciğere taşıyan pulmoner ana damarın kalpten sağ ventrikülden çıktığı belirlenir. Aort ve pulmoner kapakçıkların normal çalışmasına bakılır.

Duktalark
Duktalark

 

 

Pulmoner arter kalpten aldığı kanı bebeğiniz anne karnındayken akciğere taşımaz.

pulmoner

Duktus arteriozus adı verilen bir ara damar vasıtası ile kanı aort damarına taşır. Bu damar bebeğinizin göbek bağının kesilmesi ve bebeğin ilk nefes alışı ile birlikte daralarak kapanır ve kan bebeğinizin akciğerlerine gider. İki ana damarın incelenmesi bittikten sonra üç damar görüntüsüne geçilir.

Üç Damar
Üç Damar

 

Bu görüntüde kalbe kan taşıyan vena cava süperior damarı ile aort ve pulmoner damar ilişkisi, soluk borusu ve yemek borusu ilişkisi incelenir.

kalpteucdamar
Kalpte Üç Damar Görüntüsü

Kalpten çıkan aort biraz yukarı yükselip bir yay çizer ve geri döner. Bu yaya arkus aorta denir ve buradan başa ve kollara giden damarlar çıkar.

Duktalark
Duktalark

 

Bu damarların sırası ve sayısı incelenir.

En son aortanın vücuda doğru inen kısmı incelenir.

solcarotid

Fetal ekokardiyografi sabır ve deneyim isteyen bir ultrasonografidir. Bazen bebeğinizin kalbindeki bir yapıyı görmek için bebeğin hareket etmesini ya da dönmesini beklemek zorunda kalabilirsiniz. Kilonuzun fazla olması, bebeğin pozisyonu ve amnion sıvısının azlığı gibi nedenlerle tarama optimum düzeyde olmayabilir. Konusunda deneyimli uzmanlar tarafından yapılsa bile karmaşık anomaliler, özellikle kalbe akciğerden dönen toplardamar anomalileri, milimetrik boyuttaki küçük delikler yakalanamayabilir. Kalp anomalilerinin %90-95 kadarı tespit edilebilmektedir. Burada sözü edilen optimum başarılı tarama, aynen detaylı ultrasonografideki gibi yaşamsal önemi olan kalp anomalilerini taramaktır.